خانه تاب آوری جلد دوم «درسنامه تابآوری» را منتشر کرد
خانه تاب آوری از انتشار جلد دوم کتاب «درسنامه تابآوری» خبر داد. این اثر با مشارکت علمی و حرفهای مجتبی دشتی و عفت حیدری و در پیوند با برنامههای دومین هفته ملی تابآوری ایران منتشر شده است. انتشار این کتاب، گامی تازه در مسیر گسترش ادبیات آموزشی، فرهنگی و اجتماعی تابآوری یا resiliency در ایران به شمار میآید.
انتشار جلد دوم «درسنامه تابآوری» از سوی خانه تاب آوری را میتوان رویدادی مهم در حوزه آموزش سلامت اجتماعی، پیشگیری از آسیبهای اجتماعی و توسعه فرهنگ تابآوری دانست. این کتاب در ادامه مسیر جلد نخست این مجموعه عرضه شده و میکوشد مفهوم تابآوری را با زبان کاربردی، علمی و متناسب با مسائل جامعه ایرانی در دسترس مخاطبان قرار دهد.
تابآوری در سالهای اخیر به یکی از مفاهیم پرکاربرد در حوزههای روانشناسی، مددکاری اجتماعی، آموزش، سلامت، مدیریت بحران و توسعه فرهنگی تبدیل شده است. انسان امروز در مواجهه با فشارهای اقتصادی، تغییرات اجتماعی، بحرانهای خانوادگی، فرسودگی روانی، بیماری، فقدان و تجربههای دشوار زندگی، بیش از هر زمان دیگری به دانش و مهارت تابآوری نیاز دارد. از این منظر، انتشار کتابی مانند «درسنامه تابآوری» میتواند به افزایش سواد روانی و اجتماعی جامعه کمک کند.
خانه تاب آوری از سالهای گذشته در زمینه ترویج دانش تابآوری، انتشار محتوای آموزشی، معرفی کتاب، گفتوگو با صاحبنظران و تقویت گفتمان فرهنگی تابآوری فعالیت داشته است. این مجموعه در کرمانشاه شکل گرفته و بهتدریج دامنه فعالیتهای رسانهای، آموزشی و فرهنگی خود را در سطح کشور گسترش داده است. انتشار جلد دوم «درسنامه تابآوری» نیز در همین چارچوب قابل ارزیابی است؛ چارچوبی که تابآوری را یک توان فردی محدود نمیداند و آن را به خانواده، مدرسه، جامعه، فرهنگ و هویت پیوند میدهد.
بر پایه اطلاعات کتابشناختی منتشرشده، نام عفت حیدری و مجتبی دشتی در شمار پدیدآورندگان «درسنامه تابآوری» ثبت شده است. در معرفیهای خبری و رسانهای، مجتبی دشتی بهعنوان گردآورنده و ویراستار این مجموعه شناخته میشود. این جایگاه نشان میدهد که او در انتخاب، تنظیم، یکدستسازی و ارائه محتوای آموزشی اثر نقش مهمی داشته است. گردآوری و ویرایش یک درسنامه، بهویژه در موضوعی میانرشتهای مانند تابآوری، نیازمند شناخت دقیق از ادبیات علمی، نیازهای مخاطب و مسائل اجتماعی روز است.
مجتبی دشتی در حوزه آسیبشناسی اجتماعی، پیشگیری و ارتقای سلامت اجتماعی شناخته میشود. حضور او در پروژه «درسنامه تابآوری» میتواند بر کاربردی بودن محتوای کتاب اثرگذار باشد. تابآوری زمانی به یک مفهوم زنده و مفید تبدیل میشود که از سطح تعریفهای نظری فراتر رود و با واقعیتهای زندگی مردم ارتباط برقرار کند. مسئله اعتیاد، تنشهای خانوادگی، نگرانیهای اقتصادی، کاهش امید، آسیبهای اجتماعی و دشواریهای تربیتی، نمونههایی از مسائلی هستند که نیاز به نگاه تابآورانه دارند.
در کنار مجتبی دشتی، عفت حیدری نیز از چهرههای فعال در عرصه روانشناسی اجتماعی، ترجمه و پژوهش در زمینه تابآوری است. او در منابع خانه تاب آوری بهعنوان روانشناس اجتماعی، مترجم و پژوهشگر معرفی شده و نامش با ترجمه و معرفی آثار مرتبط با تابآوری گره خورده است. فعالیتهای علمی و فرهنگی عفت حیدری در حوزه ترجمه، به انتقال مفاهیم معتبر روانشناختی و اجتماعی به زبان فارسی کمک کرده است.
ترکیب تجربه مجتبی دشتی در حوزه آسیبهای اجتماعی و دانش عفت حیدری در حوزه روانشناسی اجتماعی و ترجمه، به «درسنامه تابآوری» ظرفیت ویژهای میدهد. چنین همکاریهایی برای شکلگیری ادبیات بومی تابآوری اهمیت فراوان دارد. جامعه ایران دارای پیشینه فرهنگی، خانوادگی و تاریخی ویژهای است و آموزش تابآوری در این جامعه باید با زبان، ارزشها، تجربههای زیسته و نیازهای واقعی مردم هماهنگ باشد.
دومین هفته ملی تابآوری ایران با شعار «فرهنگ، بنیان تابآوری» برگزار شد. این شعار بیانگر آن است که تابآوری تنها به مهارت کنترل هیجان یا حل مسئله محدود نیست. فرهنگ، هویت، تعلق اجتماعی، امید، سرمایه اجتماعی، اعتماد، همدلی و مشارکت جمعی در توان انسانها و جوامع برای عبور از دشواریها نقش دارند. در چنین بستری، انتشار جلد دوم «درسنامه تابآوری» توسط خانه تاب آوری معنایی فراتر از عرضه یک کتاب تازه پیدا میکند؛ این رخداد بخشی از تلاش برای تقویت گفتوگوی ملی درباره تابآوری است.
درسنامهها معمولاً با هدف آموزش روشن، منظم و مرحلهبهمرحله تهیه میشوند. از این رو، «درسنامه تابآوری» میتواند برای طیف گستردهای از مخاطبان مفید باشد؛ از دانشجویان و پژوهشگران گرفته تا مشاوران، روانشناسان، مددکاران اجتماعی، معلمان، مربیان، فعالان فرهنگی، داوطلبان سلامت و علاقهمندان به حوزه رشد فردی و اجتماعی. زبان آموزشی و ساختار درسنامهای این اثر، امکان استفاده آن را در نشستها، کارگاهها، برنامههای آموزشی و گفتوگوهای خانوادگی نیز فراهم میکند.
محتوای جلد نخست «درسنامه تابآوری» به موضوعاتی چون تابآوری اخلاقی، خودمراقبتی زنان، تابآوری در حوزه اعتیاد، حمایت اجتماعی، امید، انگیزش و مهارتهای مقابلهای پرداخته بود. همین زمینه نشان میدهد که مسیر مجموعه بر نگاه چندبعدی به تابآوری استوار است. تابآوری اخلاقی، برای نمونه، به حفظ ارزشهای انسانی و توان انتخاب مسئولانه در موقعیتهای دشوار مربوط میشود. خودمراقبتی نیز بخش مهمی از تابآوری است، زیرا فردی که نیازهای جسمی، عاطفی و روانی خود را نادیده میگیرد، در برابر فشارهای طولانیمدت آسیبپذیرتر میشود.
در حوزه اعتیاد و بهبودی نیز تابآوری جایگاه مهمی دارد. فرد در مسیر ترک، بازگشت به زندگی سالم و حفظ بهبودی، با فشارهای روانی، وسوسه، احساس تنهایی، برچسب اجتماعی و دشواریهای بازسازی رابطهها روبهرو میشود. آموزش تابآوری در چنین موقعیتهایی میتواند به تقویت امید، خودکارآمدی، پیگیری درمان و بهرهگیری از حمایت اجتماعی کمک کند. این رویکرد، کتاب «درسنامه تابآوری» را به اثری مرتبط با نیازهای ملموس جامعه تبدیل میکند.
خانه تاب آوری در سالهای اخیر تلاش کرده است میان دانش دانشگاهی و تجربه اجتماعی پلی برقرار کند. این رویکرد در انتشار کتاب، تولید محتوای رسانهای و طرح موضوع تابآوری در حوزههایی مانند کودکپروری، خانواده، مدرسه، آسیبهای اجتماعی، معلولیت، سلامت روان و توسعه فرهنگی دیده میشود. انتشار جلد دوم «درسنامه تابآوری» نیز در ادامه همین راه است؛ راهی که آموزش را به خدمت ارتقای کیفیت زندگی و افزایش ظرفیت سازگاری جامعه درمیآورد.
در ارزیابی این کتاب باید به جایگاه «خانه تاب آوری» بهعنوان ناشر نیز توجه داشت. نشر تخصصی در حوزه تابآوری، وقتی با نگاه فرهنگی و اجتماعی همراه شود، میتواند در شکلگیری زبان مشترک میان پژوهشگران، فعالان اجتماعی و عموم مردم مؤثر باشد. جامعهای که درباره تابآوری گفتوگو میکند، آمادگی بیشتری برای شناخت مسئله، پذیرش واقعیت، جستوجوی راهحل و بازسازی پس از بحران خواهد داشت.
انتشار جلد دوم «درسنامه تابآوری» پیام روشنی نیز دارد: تابآوری موضوعی گذرا و محدود به زمان بحران نیست. تابآوری یک فرایند یادگیری مستمر است؛ فرایندی که از خانه و مدرسه آغاز میشود، در روابط انسانی رشد میکند و در نهادهای اجتماعی و فرهنگی گسترش مییابد. هر اندازه آموزش تابآوری در دسترستر، دقیقتر و متناسبتر با نیازهای جامعه باشد، امکان افزایش امید اجتماعی و توان مواجهه سازنده با دشواریها بیشتر میشود.
در مجموع، انتشار جلد دوم «درسنامه تابآوری» توسط خانه تاب آوری را میتوان گامی ارزشمند در تولید و گسترش دانش بومی تابآوری در ایران دانست. نقش مجتبی دشتی در گردآوری و ویرایش اثر و حضور عفت حیدری بهعنوان روانشناس اجتماعی، مترجم و پژوهشگر، به اعتبار علمی و فرهنگی این پروژه کمک میکند. این کتاب در فضای دومین هفته ملی تابآوری ایران، با تأکید بر پیوند فرهنگ و تابآوری، میتواند برای علاقهمندان، متخصصان و کنشگران اجتماعی منبعی مفید و الهامبخش باشد.