خانه تاب آوری
اولین وبسایت تاب آوری روانشناختی کشور
خانه تاب آوری
اولین وبسایت تاب آوری روانشناختی کشورخانه تاب آوری کتاب تابآوری از فرد تا فرهنگ را منتشر کرد
خانه تاب آوری کتاب تابآوری از فرد تا فرهنگ را منتشر کرد
کتاب تابآوری از فرد تا فرهنگ اثر دکتر محمدرضا مقدسی توسط خانه تاب آوری منتشر شد. این اثر در چارچوب فعالیتهای علمی و فرهنگی مرتبط با مأموریت ملی دانشگاهی تابآوری فرهنگی هویتمحور دانشگاه حکیم سبزواری شکل گرفته و انتشار آن با دومین هفته تابآوری ایران در سال ۱۴۰۵ مقارن شده است. بررسی منابع خبری، دانشگاهی و کتابشناختی نشان میدهد که این کتاب بخشی از یک جریان گسترده برای توسعه دانش بومی تابآوری یا resiliency در ایران است.
انتشار این کتاب را نمیتوان یک رویداد مستقل و جدا از فعالیتهای دانشگاهی و اجتماعی حوزه تابآوری دانست. کتاب در فضایی منتشر شده که دانشگاه حکیم سبزواری، دبیرخانه مأموریت ملی تابآوری فرهنگی هویتمحور و خانه تاب آوری برای گسترش آموزش، پژوهش و ادبیات تخصصی تابآوری فعالیت میکنند. محور مشترک این فعالیتها، پیوند میان توانمندی فرد، استحکام خانواده، انسجام اجتماعی، هویت فرهنگی و ظرفیت جامعه برای عبور خلاقانه از دشواریهاست.
خانه تاب آوری و انتشار یک اثر تازه در ادبیات تابآوری ایران
خانه تاب آوری از سال ۱۳۹۴ در زمینه آموزش، ترجمه، تألیف و ترویج مفاهیم مربوط به تابآوری فعالیت داشته است. انتشار کتاب تابآوری از فرد تا فرهنگ را میتوان ادامه همین مسیر دانست. این اثر میکوشد تابآوری را از محدوده تواناییهای روانشناختی فرد خارج کند و نسبت آن را با خانواده، جامعه، فرهنگ، هویت و حافظه تاریخی توضیح دهد.
در این رویکرد، انسان جدا از محیط اجتماعی خود فهمیده نمیشود. هر فرد در شبکهای از روابط خانوادگی، تجربههای جمعی، ارزشهای فرهنگی، منابع اجتماعی و روایتهای تاریخی رشد میکند. میزان تابآوری او نیز از کیفیت همین پیوندها اثر میپذیرد. فرهنگ میتواند به انسان زبان معنا، احساس تعلق، امید، الگوهای رفتاری و امکان بازسازی زندگی را بدهد. انسانهای توانمند نیز میتوانند در نگهداری، بازآفرینی و توسعه فرهنگ نقش داشته باشند.
خانه تاب آوری با انتشار این اثر، گفتوگویی میان روانشناسی، علوم اجتماعی، آموزش، سلامت و مطالعات فرهنگی ایجاد کرده است. چنین گفتوگویی برای جامعه ایران اهمیت دارد؛ زیرا بسیاری از چالشهای معاصر را نمیتوان با یک نگاه فردی تحلیل کرد. بحرانهای اجتماعی، تغییرات اقلیمی، فشارهای اقتصادی، تحولات خانواده، مسائل سلامت روان و فرسایش سرمایه اجتماعی به پاسخهایی چندسطحی نیاز دارند.
نویسنده کتاب تابآوری از فرد تا فرهنگ کیست؟
دکتر محمدرضا مقدسی، نویسنده کتاب تابآوری از فرد تا فرهنگ، مدیر و مؤسس خانه تاب آوری است. بر پایه اطلاعات منتشرشده در منابع خبری، او زاده کرمانشاه و بازنشسته آموزشوپرورش است و از سال ۱۳۹۴ فعالیت حرفهای خود را در حوزه آموزش، پژوهش و ترویج تابآوری دنبال میکند. ترجمه و تألیف بیش از چهل عنوان کتاب تخصصی در حوزه تابآوری نیز در سوابق منتشرشده او آمده است.
دکتر محمدرضا مقدسی در مأموریت ملی تابآوری فرهنگی هویتمحور نیز به عنوان مشاور عالی معرفی شده است. همین سابقه به کتاب تابآوری از فرد تا فرهنگ جایگاهی فراتر از یک متن نظری میدهد. اثر حاضر حاصل تلاقی تجربه آموزشی، فعالیت رسانهای، مطالعات تخصصی و مشارکت در یک برنامه دانشگاهی ملی است.
تمرکز نویسنده بر حرکت از فرد به فرهنگ، با رویکردهای جدید تابآوری هماهنگ است. در رویکردهای جدید، تابآوری ویژگی ثابت و تغییرناپذیر شخصیت محسوب نمیشود. تابآوری فرایندی پویا و قابل توسعه است که از ارتباط فرد با خانواده، مدرسه، محیط کار، نهادهای اجتماعی، منابع فرهنگی و فرصتهای مشارکت تأثیر میگیرد.
مشخصات کتاب و تفاوت اطلاعات کتابشناختی
بررسی دقیق منابع، وجود دو عنوان نزدیک را نشان میدهد. خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، ایرنا، کتاب تابآوری؛ از فرد تا فرهنگ را اثری در ۱۰ فصل و ۹۸ صفحه معرفی کرده است. در گزارش ایرنا آمده است که این کتاب پیوند میان تابآوری فردی، خانوادگی و فرهنگی را در چارچوب مأموریت ملی تابآوری فرهنگی هویتمحور بررسی میکند.
در برخی منابع کتابشناختی، عنوان درسگفتار تابآوری؛ از فرد تا فرهنگ ثبت شده است. برای این عنوان مشخصاتی شامل ۲۰ فصل، ۱۲۱ صفحه، سال انتشار ۱۴۰۵، نشر خانه تاب آوری و ویراستاری مجتبی دشتی دیده میشود. ردهبندی دیویی ۱۵۵٫۲۴ نیز برای نسخه کتابشناختی ثبت شده است.
تفاوت در عنوان، تعداد فصلها و شمار صفحات میتواند حاصل انتشار دو اثر نزدیک، توسعه یک نسخه، تفاوت میان نسخه اولیه و نسخه نهایی یا ثبت جداگانه یک درسگفتار باشد. از این رو، بهتر است در معرفی رسمی هر نسخه، اطلاعات شناسنامه همان کتاب مبنا قرار گیرد. با وجود این تفاوت، انتساب اثر به دکتر محمدرضا مقدسی و انتشار آن توسط خانه تاب آوری در منابع بررسیشده تکرار شده است.
محتوای کتاب؛ سفر تابآوری از فرد تا فرهنگ
مضمون اصلی کتاب، رابطه زنده و دوسویه فرد و فرهنگ است. مسیر تابآوری از درون فرد آغاز میشود، در خانواده گسترش مییابد، در روابط اجتماعی قوام پیدا میکند و در فرهنگ به حافظهای پایدار تبدیل میشود. فرهنگ نیز به فرد بازمیگردد و برای او هویت، معنا، امید و شیوههای سازگاری فراهم میکند.
در معرفی کتاب از روایت نمادین از بیستون تا بیهق استفاده شده است. بیستون یادآور نوشتن برای ماندگاری، حفظ تجربه تاریخی و پیوند نسلهاست. بیهق نیز با میراث فرهنگی، روایت تاریخی و هویت ایرانی ارتباط دارد. این سفر نمادین نشان میدهد که تابآوری ایرانی را میتوان در سنگنوشتهها، روایتها، آیینها، ادبیات، اخلاق پهلوانی، روابط اجتماعی و حافظه فرهنگی جستوجو کرد.
کتاب از خواننده دعوت میکند تابآوری را توان تحمل خاموش دشواریها نداند. تابآوری با شناخت موقعیت، یافتن معنا، دسترسی به منابع حمایتی، یادگیری، انعطافپذیری و بازسازی مسیر زندگی ارتباط دارد. در سطح فرهنگی نیز جامعه تابآور جامعهای است که میتواند تجربههای خود را حفظ کند، از بحرانها بیاموزد، سرمایههای فرهنگی را فعال سازد و امید اجتماعی را بازآفرینی کند.
ارتباط خانه تاب آوری با دانشگاه حکیم سبزواری
دانشگاه حکیم سبزواری در مهر ۱۴۰۳ مأموریت ملی در حوزه تابآوری فرهنگی هویتمحور را دریافت کرد. این مأموریت با هدف استفاده از ظرفیتهای تاریخی، فرهنگی و اجتماعی سبزوار برای توسعه تابآوری تعریف شده است. دانشگاه حکیم سبزواری در این برنامه مسئولیت دارد دانش دانشگاهی را با نیازهای اجتماعی و سرمایههای فرهنگی پیوند دهد.
تاریخ اجتماعی شیعه، ورزش پهلوانی، جوانمردی، آداب کویر و میراث فرهنگی از محورهای معرفیشده برای این مأموریت هستند. این عناصر میتوانند منابعی برای افزایش حس تعلق، اعتماد، همکاری و امید باشند. رویکرد مأموریت ملی بر این پایه استوار است که فرهنگ میتواند در شرایط بحران، نیروی پیونددهنده جامعه باشد.
همکاری خانه تاب آوری با این مأموریت، زمینه اتصال تجربه رسانهای و آموزشی با ظرفیت علمی دانشگاه را فراهم کرده است. انتشار کتاب تابآوری از فرد تا فرهنگ یکی از نمودهای این همراهی به شمار میآید. کتاب نیز از نظر موضوعی با عنوان مأموریت هماهنگ است؛ زیرا هر دو بر نقش هویت و فرهنگ در تقویت تابآوری تأکید دارند.
انتشار کتاب مقارن با دومین هفته تابآوری ایران
دومین هفته تابآوری ایران از ۱۶ تا ۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۵ در دانشگاه حکیم سبزواری برگزار شد. شعار این دوره فرهنگ، بنیان تابآوری بود. انتخاب این شعار، جایگاه فرهنگ را در ساختن جامعهای امیدوار، منسجم و آماده برای مواجهه با بحرانها برجسته میکند.
برنامههای این هفته حوزههایی مانند تابآوری روانشناختی، خانوادگی، سازمانی، اجتماعی، رسانهای، آموزشی و فرهنگی را در بر میگرفت. نشستهای علمی، کارگاههای تخصصی، سخنرانیها، معرفی دستاوردهای پژوهشی، رونمایی کتاب و برنامههای تعاملی نیز در چارچوب آن تعریف شده بود.
مقارن شدن انتشار کتاب تابآوری از فرد تا فرهنگ با این رویداد، هماهنگی میان تولید دانش و برگزاری برنامههای ترویجی را نشان میدهد. کتاب میتواند محتوای نظری و آموزشی رویداد را گسترش دهد و هفته تابآوری نیز امکان گفتوگو درباره مفاهیم کتاب را میان دانشگاهیان، فعالان اجتماعی، دانشجویان و کارشناسان فراهم میکند.
فعالیتهای علمی و فرهنگی مرتبط با خانه تاب آوری
فعالیتهای خانه تاب آوری به انتشار یک عنوان محدود نمیشود. تولید محتوای تخصصی، معرفی کتابهای تابآوری، ترجمه آثار علمی، تدوین درسگفتارها، انتشار مقالات آموزشی و همکاری با نهادهای دانشگاهی از بخشهای این مسیر است. موضوعاتی مانند پزشکی اجتماعی، عدالت در سلامت، شبکههای حمایتی، مشارکت اجتماعی و سیاستگذاری فرهنگی نیز در محتوای منتشرشده این مجموعه دیده میشود.
این گستره موضوعی نشان میدهد که تابآوری یا resiliency در نگاه خانه تاب آوری مفهومی میانرشتهای است. سلامت روان، خانواده، آموزش، فرهنگ، رسانه، مدیریت بحران و توسعه اجتماعی، هر یک بخشی از منظومه تابآوری را تشکیل میدهند. جامعه زمانی ظرفیت بازسازی خود را افزایش میدهد که میان این حوزهها ارتباط مؤثر برقرار شود.
انتشار چند اثر تخصصی همزمان با دومین هفته تابآوری ایران نیز در راستای بومیسازی دانش تابآوری ارزیابی میشود. بومیسازی در اینجا به معنای ترجمه ساده نظریههای جهانی نیست. هدف آن است که تجربه تاریخی، زبان فارسی، شرایط اجتماعی ایران، ساختار خانواده و منابع فرهنگی کشور در تولید دانش مورد توجه قرار گیرد.
اهمیت کتاب برای آموزش و توسعه تابآوری فرهنگی
کتاب تابآوری از فرد تا فرهنگ میتواند برای دانشجویان روانشناسی، علوم اجتماعی، مشاوره، آموزش، سلامت و مطالعات فرهنگی مفید باشد. مدیران سازمانی، معلمان، مددکاران اجتماعی، تسهیلگران محلی و فعالان سازمانهای مردمنهاد نیز میتوانند از نگاه چندسطحی آن بهره بگیرند.
این اثر یادآوری میکند که آموزش مهارتهای فردی زمانی نتیجه عمیقتری دارد که خانواده، مدرسه، جامعه و فرهنگ نیز در فرایند تقویت تابآوری حضور داشته باشند. آموزش خودآگاهی، حل مسئله و تنظیم هیجان اهمیت دارد، اما استمرار این مهارتها به حمایت اجتماعی، احساس تعلق، فرصت مشارکت و دسترسی به منابع فرهنگی وابسته است.
از این منظر، خانه تاب آوری با انتشار کتاب حاضر به توسعه زبانی مشترک میان فرد و جامعه کمک کرده است. این زبان مشترک میتواند زمینه گفتوگو درباره امید، مسئولیت اجتماعی، همبستگی، هویت و بازسازی پس از بحران را فراهم آورد.
جمعبندی
انتشار کتاب تابآوری از فرد تا فرهنگ توسط خانه تاب آوری را میتوان رویدادی علمی و فرهنگی در مسیر توسعه ادبیات تابآوری ایران دانست. این اثر به قلم دکتر محمدرضا مقدسی نوشته شده و در چارچوب مأموریت ملی دانشگاهی تابآوری فرهنگی هویتمحور دانشگاه حکیم سبزواری قرار دارد. انتشار کتاب در سال ۱۴۰۵ و مقارن با دومین هفته تابآوری ایران، پیوند آن را با یک حرکت دانشگاهی و اجتماعی گستردهتر نمایان میکند.
خانه تاب آوری در این فرایند نقش ناشر، رسانه تخصصی، تولیدکننده محتوا و همراه علمی مأموریت ملی را بر عهده دارد. کتاب نیز مسیری را ترسیم میکند که از توانمندی فرد آغاز میشود، در خانواده و جامعه توسعه مییابد و در فرهنگ به معنا، هویت و حافظه جمعی میرسد.
تابآوری از فرد تا فرهنگ روایتی درباره ایستادگی منفعلانه نیست؛ روایتی از یادگیری، بازسازی، مشارکت و زنده نگه داشتن منابع فرهنگی است. در این روایت، فرد و فرهنگ یکدیگر را میسازند. انسان از فرهنگ امید و معنا میگیرد و با کنش آگاهانه خود به پایداری و پویایی فرهنگ یاری میرساند. انتشار این اثر توسط خانه تاب آوری میتواند گامی مؤثر برای گسترش دانش بومی، تقویت ادبیات تخصصی و شکلگیری گفتوگویی ملی درباره تابآوری فرهنگی در ایران باشد.
